Smyrna

Ruhsal Gerilim

ruhsal gerilim yaşamın özüdür ve her yönü ile hayatı etkiler. fakat gerilimlerin devamlılığı vücuda tamir edilemeyen ve geriye dönülmesi imkansız zararlar verebilir. birikmiş gerilimin etkisi de en çok ileri yaşlarda ortaya çıkar ve ölümle sonuçlanır. buna karşılık gerilimsizlikte bir tür ölümdür.
vücutta gerilim fiziksel bozukluk, gürültü, kalabalık, yakın bir kimsenin kaybı, çatışma, sıkıntı, hayal kırıklığı, başarısızlık, eleştiri gibi dış etkilerden veya yalnız başına ****bolizmadan meydana gelebilir.
tüm gerilim kavramı montreal üniversitesi deneysel tıp ve cerrahi enstitüsü müdürü ve bu konuda dünyanın en büyük otoritelerinden biri olan dr. hans selye tarafından düşünülmüş ve geliştirilmiştir.
gerilim vücudun iç ve dış çevrede meydana gelen değişmelere karşı verdiği sabit bir biyokimyasal cevaptır.
dr. selye şöyle açıklamaktadır: "bu durum, aynen aydınlatmak, ısıtmak veya bir zili çalmak için kullanılan elektrik yüklü büyük bir pile benzer. elde edilecek sonuçlar birbirinden çok farklı olmasına rağmen sonuç olarak kullanılan elektriktir".
yani bir kişinin irlanda at yarışlarında müşterek bahsi kazanması veya kardeşinin ölümü fikrine kendini ayarlayabilmesi ile soğuk, sıcak, sevinç gibi özel durumlara uyabilmesi tamamen ayrıdır. fakat bu iki durumda da elektrik örneğinde olduğu gibi biyokimya reaksiyonu her zaman için aynıdır.
dr. selye nin çalışmasına dayanarak biyolojik görüş açısı bakımından hayatta iki büyük hakikat vardır: üreme ve kendini koruma. dr. selye bütün çalışma hayatını kendini korumanın biyokimyasal mekanizmasını veya vücudun korunma sistemini açıklamaya adamıştır.
ruhsal gerilim korunma sisteminin bir bölümüdür.
1926 da tıbbiye ikinci sınıf talebesi iken insanların hasta oldukları zaman kliseleşmiş birtakım direnişleri olduğunu gördü. hocaları ayrılıkların üzerinde dururken o benzerliklerin farkına vardı. on yıl geçmemişti ki, 1936 da, bu tek tip direnişe laboratuvarda kobay hayvanlarını incelerken rastladı. işte o zaman görüşünü ispat edip bir teori haline getirdi.
dr. selye nin kabul ettiğine göre vücutta fiziksel veya psikolojik her etkiye tek bir esas tepki vardır ve bu tepkiyi genel uyuşma sendromu (g.a.s) olarak adlandırmıştır.
g.a.s. gerilim halinde olan bir organizmada yani organizmaya cevap vermesi şart olan bir uyarıda bulunulduğu zaman meydana gelen belirgin olmayan tepkilerin tümüdür.
g.a.s. da üç basamak vardır: birincisi alarm tepkisidir ki, bu vücudun koruyucu kuvvetleri olan kollara genel bir uyarıdır. ikinci basamak direnme devresidir. bu devrede normale dönebilmek için fazla miktarda enerji ve kuvvet harcanır. üçüncü basamakta ise bütün enerji ve kuvvetin tükenmesi ile meydana gelen yorgunluk devresi bulunur. bu zararlı durum uzun sürerse korunma sistemi kuvvetten düşer.
dr. selye nin gerilim görüşü üzerindeki açıklamaları araştırma alanından çeşitli yollar açmış; uygulamalı tıp ve ecza endüstrisini etkilemiştir.
dr. selye nin çalışmalarının büyük bir kısmını kardiyovasküler hastalıkların ve catatoxic steroid diye adlandırdığı bir grup hormonun tedavileri kapsamaktadır. catatoxic steroid ler vücudun korunma sisteminin parçası olması nedeni ile ruhsal gerilime bağlıdırlar.
basit anlamda gerilim anında biyokimyasal düzeyde şunlar olmaktadır:
uyarı veya gerilim ister fiziki ister psikolojik bir unsurla meydana gelsin kimyasal bir mesaj, gerilim bölgesinden hipofiz bezinin hemen üzerinde bulunan ve beynin bir bölümü olan hipotalamusa gider. gerilim halindeki bölge, dizde meydana gelen yanık gibi tek bir noktada veya ruhsal heyecan durumunda olduğu gibi bütün vücutta da olabilir.
hipotalamus, kan yolu ile hipofiz bezine giden ve ayarlayıcı faktör rolü oynayan kimyasal uyarıcılar salar. bu uyarıcılar hipofiz bezinin hormon salgılamasına yol açar. hormonlar genel olarak vücudun bölümleri arasında mesaj taşıyan kimyasal maddelerdir.
hipofiz bezi böylece birtakım hormonlar salgılar; bunların arasında gerilim açısından en önemli olan acth "adrenal corticotrophic hormone"dır. acth kan dolaşımı ile bütün organlara taşındığı hnalde yalnız böbreklerin üzerinde bulunan böbreküstü bezlerini etkiler.
bu hormonlar, böbreküstü bezlerinin dış kısmı olan cortical bölümünün dr. selye nin "corticoid" olarak adlandırdığı bir çeşit hormon salgılamasına yol açar.
corticoid ler kimyasal yapıları bakımından hormonlar arasında en geniş sınıf olan steroid hormonlardandır. dr. selye kendisini steroid hormonlarının vücudun direnme gücüne yardımcı olan bölümünü inceleyerek sınırlamıştır.
bunların bazıları mücadele etmeme, işlere boş verme, hastalık salgılayan faktörlerle beraber yaşama mesajlarını taşır. bu hormonlar "syntoxic hormon"lar veya "syntoxic steroid"ler diye adlanırlar.
"catatoxic hormon"lar veya "catatoxic steroid"ler olarak adlandırılan diğerleri ise mücadele ve hastalık yaratan maddeleri yok etme mesajlarını taşırlar. bu tür hormonlar vücutta, bilhassa karaciğerde ilaç ****bolizmalı ve hastalık yapan maddeleri ortadan kaldıran enzimler salgılayarak zehirli maddeleri yok ederler.
karaciğerde oluşan bu enzimlerin en büyük özelliği önemli ölçüde hasar yapan maddeleri ortadan kaldırabilmesidir.
1936 larda syntoxic hormonlar bilindiği halde 1971 de dr. selye nin "hormones and defence" adlı kitabının basılması ile tüm catatoxic hormon görüşü açıklığa kavuştu.
dr. selye, birgün, bu steroidlerin içten doğan yani ****bolizmanın kendisinin meydana getirdiği zehirlenmeler ile haşere ilaçları ve çevrede bulunan diğer zehirler gibi dış kaynaklı kimyasal maddelerle zehirlenmiş hastaların tedavisinda kullanılacağına inanmıştı.
dr. selye nin en büyük ümidi bugüne kadar bulunmuş en saf ve aktif catatoxic steroid olan pcn (pregnenolone - 16 - carbonitrile) üzerinde toplanmıştır. pcn nin değişik maddelere karşı geniş bir faaliyet sınırı vardır ve tamamen zehirli olmayan bir görünümdedir.
görüş bakımından steroidlerin iki önemli grubundan biri olan catatoxic bileşikler insanlara dıştan veya içten gelen gerilimleri yenme çabasında yardımcı olur. diğer syntoxic bileşikler patojenle simbioz tipi bir beraberlik göstererek belirsiz ateşli veya allerjik reaksiyonları azaltmak sureti ile doku dayanıklılığının artmasını sağlar.
dr. selye araştırma alanında çok büyük bir adım olan genel gerilim görüşü ile tanınmıştır. bu görüş, psikolojik gerilim ve vücutta meydana gelen biyokimyasal değişiklikler arasında bir bağ kurmaktadır. biyokimyasal araştırmaları arasında ise catatoxic steroidleri bulması bu dalda önemli atılımlara ışık tutacak nitelikte olmasıdır. bunların dışında dr. selye çok zeki bir eğitici olarak kabul edilmektedir.
dr. selye 26 ocak 1907 de viyana da doğdu. 26 kitabın ve teknik dergilerde basılmış olan 1400 yayının yazarıdır. tıp, felsefe ve fen dallarında doktora yapmıştır. arjantin, avusturya, kanada, şili, çekoslovakya, almanya, guetamala, italya, japonya, uruguay ve amerika birleşik devletlerindeki çeşitli üniversitelerden verilmiş 14 fahri rütbesi vardır. kanada kraliyet cemiyetinin ve dünyadaki diğer 42 bilimsel kuruluşun fahri üyesi bulunmaktadır. bunlardan başka birçok madalya ve fahri hemşehrilik beratları vardır. memleketin en yüksek nişanı olan "companion of the order of canada" ya sahip bulunmaktadır.